खोगीर

खोगीर

परवा घरासमोरून एक माणूस उंट घेऊन चालला होता . एक छोट्या मुलाला उंटावर बसून चक्कर मारायची होती .  त्याला वर बसवण्यासाठी  त्या उंटाला त्या माणसाने खाली बसवलं आणि उंटाच्या पाठीवर त्या मुलाला बसवलं , पण जसा तो उंट उठायला गेला , तो मुलगा बुदूक पडला. आधी रडला मग परत बसला आणि यावेळी त्याने ती दोरी घट्ट धरली जशी त्या उंट आणणाऱ्या माणसाने सांगितलं तशी . खूप हसत आला छान चक्कर मारून . तो माणूस म्हणाला खोगीर थोडं मोठं आहे न म्हणून हा आधी नीट बसू शकला नाही . .....तो उंट आणि माणूस तर गेले पण हा खोगीर शब्द खूप दिवसांनी ऐकल्यावर माझ्या मनात मात्र घर करून राहिला .

खोगीर म्हणजे घोड्याच्या , उंटाच्या किंवा कुठल्या प्राण्यांच्या पाठीवर घालण्याचे जीन....बरोबर  .....हा शब्द आता जास्त वापरल्या जात नाही .......खोगीर हा शब्द ज्यावेळी प्राण्यांवरून प्रवास करायचे तेव्हा जास्त वापरात होता ......जसे जसे माणूस इंजिन वर चालणाऱ्या वाहनांकडे येत गेला तसे तसे खोगीर हा शब्द मागे पडला ......... आजकाल याचा शब्दप्रयोग फार तर खोगीरभरती इतपत केला जातो........खोगिरभरती म्हणजे नुसत भरलेलं सामान  ज्याची फार कमी वेळा गरज  पडणार आहे ....नुसता भरणा जो कधी कधी नकली किंवा रद्दी असतो ...... जशी कधीकधी एखादया खात्यात  लोकांची भरती  केली जाते ,  त्यावेळी फक्त त्या रिकाम्या जागा भरणं एवढंच उद्दिष्ट असतं .......त्या लोकांची कुवत किंवा क्षमता पाहिल्या जात नाही  . त्यामुळे खात्यातली काम करणार कोणीच नसल्यामुळे काम रखडतात , अशावेळी  हा शब्दप्रयोग नेहमी केल्या जातो .......कोणाला कामच येत नाही इथे , सगळी खोगीरभरती दिसतेय ....... बरोबर न .

खोगीर चा इंग्लिश समानार्थी शब्द  saddle  ......या  भाषेत मात्र खोगीर चा अर्थ फ़क्त प्राण्यांच्या पाठीवरच खोगीर , जीन एवढाच होत नाही तर saddle शब्दाचा अर्थ एखाद्याला कशात तरी अडकवणं , कशाने तरी बांधून ठेवणं , गळ्यात लोढणं टाकणं , काही काम गळ्यात घालणं  किंवा दोषी ठरवणं असाही केल्या जातो .


खोगीर चा इंग्लिश मध्ये अजून एक समानार्थी शब्द आहे  pillion ........हा शब्द जर वापरला तर अजून निराळा अर्थ निघतो यातून .........साधं पाहिलं तर दोन चाकी गाडीवर चालकाच्या मागे बसण्याची जागा .........हेच जर कार किंवा अजून कुठल्या दुसऱ्या मोठ्या वाहनात बसलो तर passenger seat म्हणू आपण यालाच .....बरोबर न .....अशा एकाच वाहनात या passenger सीट एकापेक्षा जास्त असतात .......मात्र जरा अजून विचार केला तर लक्षात येत की pillon  किंवा पॅसेंंजर सीट वर बसणारी व्यक्ती ही परावलंबी असते जस चालक वाहन चालवेल तस जावं  लागतं ........सगळे कंट्रोल हे चालकाच्या हातात असतात ........म्हणजे अगदी समोर येणारी दुसरी गाडी किंवा गड्डा जरी दिसत असला तरी ती व्यक्ती ते चालकाला सांगू शकते पण ते टाळण मात्र चालकच करू शकतो ........समोर स्पीड ब्रेकर दिसला तरी गाडी स्लो चालकाने केली तरच हळू धक्का लागतो नाहीतर मस्त उडते pillion वरची व्यक्ती ........क्वचित अपघातही होतात .......ते टाळण्यासाठी गाडी हळू चालवणं , हेल्मेट  घालणं हे उपाय आहेत तरी स्वतः गाडी चालवणं हा त्यावरचा अजून एक उपाय , बरोबर न ......आता साधंच उदाहरण पहा जेव्हा आपण गाडीत कुणाच्या बाजूला किंवा मागे बसतो त्यावेळी आपलं  लक्ष सारखं कोण कुठून येतंय .....काय करायला हवं याकडेच असतं  ....अथवा ब्रेक लाव , हळू कर स्पीड असे सारखे  सल्ले देत राहते बाजूला बसलेली व्यक्ती चालकाला आणि  अस्वस्थ होते.......अशावेळी चालक हा नवरा आणि बाजूला बसलेली बायको असेल तर मग .......त्या वेळी जे मजेदार संवाद होतात ते लिहिले तर रस्ताच बदलेल आत्तापर्यंत लिहिलं त्याचा ....असो..........चालकांवर विश्वास ठेवून शांतही बसतो  आपण किंवा बस , ट्रेन मधून जातांना काहीच करू शकत नाही म्हणूनही शांत बसतो ......कधी कधी चालकांवर आपला तेवढा विश्वास असतो म्हणूनही निर्धास्त असतो .......मात्र ज्यावेळी चालकावर तेवढा विश्वास नसतो , रस्ता नीट नसतो , आपल्याला त्यावरचे गड्डे , स्पीड ब्रेकर दिसत असतात .....धक्के लागत  असतात त्यावेळी आपली  काळजी वाढत जातेच त्याबरोबर अस्वस्थता सुद्धा .......अशावेळी कधीकधी आपण स्वतः चालवायला बसतो गाडी आणि मग समोर येणारे गड्डे , अडथळे , स्पीड ब्रेकर हे छोटे वाटायला लागतात , त्यातून लीलया गाडी चालवत जातो आपण .......त्यावेळी बसणारे धक्के सुध्दा तेवढे जाणवत नाही .  स्पीड पण त्या रस्त्यासाठी perfect आहे असं वाटत आणि आपण हा रस्ता नीट पार करू असा विश्वास  वाटतो .....हो न .......हे केव्हा तर आपण जेव्हा चालक होतो तेव्हा ........याच कारण एकच ..... आपला स्वतः वरचा विश्वास. असच तर होतं न आयुष्यात सुद्धा , जोपर्यंत निर्णय घेणारा दुसरा असतो , आपण त्या व्यक्तीच्या मागे जात राहतो त्यावेळी जास्त काळजी वाटते ....... जस जसे आपण आपल्या आयुष्यं चे चालक होतो .......निर्णय घेतो ......पडलो तरी आपली जबाबदारी समजून दुसऱ्या कुणाला दोष न देता परत उठतो ......तो विश्वासच या रस्त्यावरून न डगमगता जाण्याचं धैर्य देखील देतो. हे धैर्य आणि  स्वतःवरचा  विश्वास मिळवण्यासाठी सुरुवातीला एखाद्या कुशल चालकाच्या  मागे pillion वर बसून चांगला चालक कसं होता येईल याचं प्रशिक्षणही घ्यायला हवं  .

आपण सर्व कुठेही स्वतःची खोगिरभरती होऊ न देता , कुणाचं saddle न होता ,  pillion वर नेहमी बसून न राहता , स्वतः प्रयत्नशील राहून , गरज पडल्यास कधी कुशल चालकाची मदत घेऊन नंतर स्वतः , स्वतःच्या आयुष्याचे चालक होऊन
 हा आयुष्याचा रस्ता निर्भयपणे , धैर्याने विश्वासाने पार पाडू हीच मनीषा ...



#खोगिरभरती